معاونت امور بهداشتی

فرارسیدن  ٨ اردیبهشت ماه  ١٤٠٥مصادف با   ٢٨ آوریل   ٢٠٢٦روز جهانی ایمنی و سلامت حرفه ای را که امسال  با شعار  " حالتون در محل کار چطوره؟  از سلامت روان در محیط کار،اطمینان حاصل  نماییم"   نامگذاری شده است، در اهمیت این روز همان بس که صاحب نظران، سلامت روانی–اجتماعی نیروی کار را یکی از مهمترین چالشهای ایمنی و سلامت حرفه ای در محیطهای کاری قرن حاضر می نامند. ایمنی شغلی در جهان امروز تنها شامل حفاظت فیزیکی نیست و بخش مهمی از آسیب‌های شغلی ناشی از فشارهای روانی و اجتماعی محیط کار است که  لازم است محیط کار سالم باید هم از بدن و هم از ذهن کارکنان حفاظت کند. بر اساس آمار سازمان بین المللی کار (ILO) سالانه بیش از ۸۴۰ هزار نفر به خاطر بیماری‌های قلبی عروقی و اختلالات روانی، از جمله خودکشی  ناشی از مشکلات سلامتی مرتبط با خطرات روانی-اجتماعی، مانند  استرس های شغلی، خواسته‌های کاری بالا همراه با کنترل کم، عدم تعادل تلاش-پاداش، ناامنی شغلی، ساعات کاری طولانی، ناامنی شغلی و آزار و اذیت در محل کار، جان خود را از دست می‌دهند. این خطرات روانی-اجتماعی مرتبط با کار عمدتاً با بیماری‌های قلبی عروقی و اختلالات روانی، از جمله خودکشی مرتبط هستند.، علاوه بر این شواهد علمی نشان می‌دهد خطرات روانی-اجتماعی با طیف گسترده‌ای از شرایط سلامت روان و جسمی در بین کارگران، از جمله افسردگی و اضطراب، و همچنین بیماری‌های متابولیک، اختلالات اسکلتی-عضلانی و اختلالات خواب مرتبط است. ا

گرچه بسیاری از خطرات روانی-اجتماعی جدید نیستند اما مسائل روانی-اجتماعی محیط کار به یکی از مهم‌ترین چالش‌های ایمنی و بهداشت شغلی در دنیای مدرن کار تبدیل می‌شوند و تحولات عمده در دنیای کار، از جمله دیجیتالی شدن، هوش مصنوعی، کار از راه دور و ترتیبات جدید اشتغال، در حال تغییر شکل محیط کار روانی-اجتماعی هستند. این تغییرات  علارغم اینکه می‌توانند فرصت‌هایی را برای بهبود سازماندهی کار و انعطاف‌پذیری بیشتر فراهم کنند اما  ممکن است خطرات موجود را تشدید کنند یا در صورت عدم رسیدگی صحیح، خطرات جدیدی ایجاد کنند و لذا نیاز به اقدامات پیشگیرانه را برجسته می سازند. این خطرات سالانه نزدیک به ۴۵ میلیون سال زندگی تعدیل‌شده با ناتوانی (DALY) که نشان‌دهنده سال‌های از دست رفته زندگی سالم به دلیل بیماری، ناتوانی یا مرگ زودرس است و تخمین زده می‌شود که منجر به خسارات اقتصادی معادل 1.37درصد از تولید ناخالص داخلی جهانی در هر سال می‌شود. نهایتاً می توان گفت که سلامت در محیط کار صرفاً به معنای نبودِ صدمات جسمانی نیست؛ بلکه شامل آرامش روانی و رشد فردی کارکنان نیز می‌شود. شکوفایی هر سازمان و واحد کاری در گرو سلامت روان نیروهای آن است.محیطی که فشارهای کاری را به شکلی سازنده مدیریت کند، بستر رشد خلاقیت و افزایش بهره‌وری را فراهم می‌سازد. در واقع، سرمایه‌گذاری بر سلامت روان، زیربنای اصلی دستیابی به سازمانی سالم و موفق است بهبود محیط کار روانی-اجتماعی نه تنها برای محافظت از سلامت روان و جسمی کارگران، بلکه برای تقویت بهره‌وری، عملکرد سازمانی و توسعه اقتصادی پایدار نیز ضروری است و با انجام اقدامات پیشگیرانه در ارتباط با این خطرات، جوامع و شرکت ها می‌توانند محیط‌های کاری سالم‌تری ایجاد کنند که هم به نفع کارگران و هم به نفع سازمان‌ها باشد و در عین حال بهره‌وری و تاب‌آوری اقتصادی را تقویت کند.

 

تهیه کننده: رضا عباس زاده

رئیس گروه سلامت کار معاونت بهداشت دانشگاه