معاونت امور بهداشتی

• در مسیرهای پرازدحام آرامش خود را حفظ کنید و از هل دادن یا ایجاد فشار در جمعیت بپرهیزید. حرکت آرام و هماهنگ با جریان جمعیت، احتمال زمین خوردن یا ایجاد ازدحام خطرناک را کاهش می‌دهد.

 

• بهترین راه نجات، ورود نکردن به بحران است. اگر وارد محیطی شدید که متوجه شدید تراکم جمعیت در حال افزایش است، فوراً محیط را ترک کنید.

 

• هنگام حرکت در جمعیت گام‌های کوتاه بردارید و از تغییر ناگهانی مسیر خودداری کنید. حرکت خلاف جهت جمعیت یا توقف ناگهانی می‌تواند باعث اختلال در جریان عبور و افزایش خطر حادثه شود.
•  
• از توقف در نقاط تنگ، دهانه پل‌ها، ورودی تونل‌ها و مسیرهای باریک خودداری کنید. این نقاط در شرایط ازدحام ظرفیت محدود دارند و توقف در آن‌ها می‌تواند باعث تجمع و فشار جمعیت شود.
•  
• شناسایی مسیرهای ورود و خروج و همچنین راه‌های اضطراری پیش از ورود به محل تجمع، کمک می‌کند در صورت بروز مشکل سریع‌تر محل را ترک کنید.
•  
• پیش از حضور در تجمع، محل استقرار پایگاه‌های امدادی و درمانی مسیر را شناسایی کنید. آگاهی از این نقاط در مواقع اضطراری دسترسی سریع‌تر به خدمات پزشکی را فراهم می‌کند.
•  
• در تجمعات انبوه مراقب کودکان، سالمندان و افراد دارای معلولیت باشید. حرکت این افراد در بخش‌های خلوت‌تر و همراهی مداوم با آنان از بروز خطر یا گم شدن جلوگیری می‌کند.
•  
• بانوان باردار و مادران شیرده حتماً آب خنک و یک خوراکی سبک همراه داشته باشند و هر نیم‌ساعت یکبار در جای خنک استراحت کرده در اولین نشانه گرگرفتگی، تهوع، تاری دید یا تنگی نفس، جمعیت را ترک کنند.
•  
• کارت شناسایی: یک کارت کوچک شامل «نام، شماره تلفن همراهان و بیماری‌های مهم» را به صورت دستبند یا کارت دور گردن به سالمند و کودکان ببندید.
•  
• اگر سالمند یا بیمار هستید بهتر است با همراه باشید تا اگر حالتان بد شد کسی سریع متوجه شود.
•  
• سالمندان، کودکان ، افراد دارای بیماری قلبی، دیابت، مشکلات تنفسی، فشار خون و افراد دارای اضافه وزن در برابر گرما آسیب‌پذیرتر هستند. در صورت احساس خستگی یا ضعف، این افراد را به حاشیه مسیر و فضای خنک منتقل کنید.
•  
• به ازدحام فقط از نظر گرما نگاه نکنید، از نظر ایمنی هم مهم است در جمعیت خیلی فشرده، خطر خفگی، افتادن و نرسیدن هوا بیشتر می‌شود. از نقاط بسیار متراکم فاصله بگیرید.
•  
• زمان حضور را مدیریت کنید اگر امکان دارد در ساعات اوج گرما، یعنی نزدیک ظهر تا عصر، کمتر در محل بمانید.
•  
• بدن را خنک نگه دارید خیس کردن صورت، گردن، مچ دست و پشت گوش‌ها به پایین آوردن دمای بدن کمک می‌کند.
•  
• برای پیشگیری از گرمازدگی، همراه داشتن آب آشامیدنی ضروری است. در طول مسیر به‌طور مرتب جرعه‌جرعه آب بنوشید و منتظر احساس تشنگی نمانید.
•  
• نوشیدن آب بهترین راه جبران کم‌آبی بدن است. مصرف مداوم آب در تجمع‌های طولانی به حفظ تعادل دمای بدن و کاهش احتمال گرمازدگی کمک می‌کند.
•  
•  از مصرف نوشیدنی‌های قندی، گازدار، چای و قهوه در طول مسیر خودداری کنید. این نوشیدنی‌ها تشنگی و دفع آب بدن را افزایش داده و خطر کم‌آبی را بیشتر می‌کنند.
•  
• برای کاهش اثر گرما از لباس‌های نخی، سبک و گشاد استفاده کنید. این نوع پوشش باعث گردش بهتر هوا و کمک به خنک شدن بدن در هوای گرم می‌شود.
•  
• در صورت استفاده از پوشش تیره، توجه بیشتری به خنک نگه داشتن بدن داشته باشید. پارچه‌های نخی و سبک انتخاب کنید تا گرما کمتر در بدن تجمع پیدا کند.
•  
• برای محافظت از سر و گردن در برابر تابش مستقیم آفتاب از کلاه لبه‌دار، چتر یا دستمال خیس، پنکه دستی و کرم ضدآفتاب استفاده کنید. این اقدام می‌تواند خطر گرمازدگی را کاهش دهد.
•  
• استفاده از عینک آفتابی مناسب می‌تواند از چشم‌ها در برابر تابش شدید نور خورشید محافظت کند و خستگی چشم در حضور طولانی در فضای باز را کاهش دهد.
•  
• تا حد امکان از ایستادن طولانی در زیر نور مستقیم خورشید خودداری کنید و در صورت امکان از نقاط سایه‌دار برای استراحت کوتاه استفاده نمایید.
•  
• برای خنک نگه داشتن بدن، صورت، گردن و دست‌های خود را با آب یا دستمال مرطوب خنک کنید. این کار به کاهش دمای بدن در شرایط گرمایی کمک می‌کند.
•  
• در طول مسیر در صورت امکان در نقاط سایه‌دار توقف کوتاه داشته باشید. استراحت‌های کوتاه در سایه می‌تواند از خستگی گرمایی جلوگیری کند. یک ملحفه سبک یا پتوی مسافرتی نازک نیز برای زمان استراحت کافی است.
•  
• از همراه داشتن وسایل حجیم یا سنگین در تجمعات انبوه خودداری کنید. وسایل بزرگ می‌توانند حرکت افراد را مختل کرده و خطر برخورد یا زمین خوردن را افزایش دهند.
•  
• وسایل شخصی خود را به گونه‌ای حمل کنید که مانع حرکت دیگران نشود. در شرایط ازدحام مراقب کیف، تلفن همراه و مدارک شخصی خود باشید.
•  
• در صورت زمین خوردن، از سر و گردن خود محافظت کنید و با کمک اطرافیان در اولین فرصت بلند شوید تا از ایجاد فشار در جمعیت جلوگیری شود.
•  
•  در صورت مشاهده فرد آسیب‌دیده یا زمین‌خورده، مسیر حرکت جمعیت را مسدود نکنید و موضوع را سریعاً به نیروهای امدادی اطلاع دهید.
•  
• علائمی مانند سرگیجه، سردرد، ضعف شدید، تهوع، تپش قلب یا تنگی نفس می‌تواند نشانه گرمازدگی باشد. در صورت مشاهده این علائم فوراً اقدام کنید.
•  
• توزیع و مصرف شربت‌های حاوی تخم‌شربتی، خاکشیر و کمی نمک یا آبلیمو، به حفظ آب بدن و تعادل الکترولیت‌ها قبل از گرمازدگی کمک زیادی می‌کند.
•  
• در صورت بروز علائم گرمازدگی، فرد را سریعاً از محیط شلوغ دور کرده و به محل سایه یا فضای خنک منتقل کنید و از نیروهای امدادی کمک بگیرید.
•  
• در صورت مشاهده فرد گرمازده، لباس‌های اضافی او را کاهش دهید و تلاش کنید بدن او به‌تدریج خنک شود تا از تشدید وضعیت جلوگیری گردد.
•  
• تعریق، سرگیجه و سبکی سر، تهوع و استفراغ، سردرد ، ضعف و خستگی شدید، گرفتگی عضلات، تشنگی مفرط و در موارد شدید، تپش قلب و کاهش سطح هوشیاری و پوست داغ و خشک، از نشانه‌های مهم گرمازدگی شدید است و نیاز به مراجعه فوری به مراکز درمانی دارد.
•  
• در صورت احساس ضعف یا سرگیجه، از ادامه حرکت در جمعیت خودداری کرده و به حاشیه مسیر یا نقاط سایه‌دار بروید و استراحت کنید.
•  
• همراه داشتن داروهای شخصی ضروری را پیش از حرکت فراموش نکنید و در صورت داشتن بیماری خاص، برنامه مصرف داروها را در طول مسیر رعایت نمایید.
•  
• در صورت نیاز به اقامت در شهر تهران، پیش از سفر محل اسکان خود را مشخص کنید تا از سردرگمی و ازدحام در مراکز اسکان جلوگیری شود.
•  
• حفظ نظم، رعایت فاصله و حرکت هماهنگ با جریان جمعیت به کاهش خطر حادثه در تجمعات بزرگ کمک می‌کند و ایمنی همه افراد را افزایش می‌دهد.
•  
• همکاری با نیروهای اجرایی، انتظامی و امدادی در مسیر تجمعات ضروری است. رعایت توصیه‌های ایمنی این نیروها نقش مهمی در مدیریت جمعیت و حفظ سلامت شرکت‌کنندگان دارد.
•  
• حتماً از کفش‌های ورزشی و راحت برای پیاده‌روی طولانی استفاده کنید و به هیچ وجه با دمپایی یا صندل در مراسم حاضر نشوید.
•  
• حتماً مقداری خشکبار، خرما، کشمش، بیسکویت، آجیل و تنقلات کم‌حجم همراه داشته باشید.
•  
• اگر به بیماری خاصی (مثل دیابت، فشار خون، بیماری‌های قلبی و…) مبتلا هستید، حتماً داروهای خود را به میزان کافی (برای حداقل ۵ تا ۷ روز) همراه داشته باشید.
•  
• کلاه نقاب‌دار، عینک آفتابی، کرم ضدآفتاب و یک بطری آب شخصی (ترجیحاً قمقمه‌های عایق‌دار که آب را خنک نگه می‌دارند) از واجبات این سفر است.
•  
• به کودکان خود آموزش دهید که در صورت گم شدن، فقط به نیروهای پلیس، هلال احمر یا چادرهای مشخص شده به عنوان «ستاد گمشدگان» مراجعه کنند.
•  
• پیش از خروج از خانه، روی یک تکه کاغذ یا مقوا، نام و نام خانوادگی، شماره تماس دو نفر از همراهان، نام شهر مبدأ و بیماری احتمالی کودک یا سالمند را بنویسید و در جیب لباس یا به صورت گردن‌آویز به آن‌ها متصل کنید.
•  
• در صورت مواجهه با فردی که دچار غش یا افت فشار شده است، اقدامات زیر را به ترتیب انجام دهید:
•  
  • اگر متوجه شدید فردی در حال افتادن است (با علائمی مثل رنگ‌پریدگی، تعریق سرد یا سرگیجه)، سریعاً او را بگیرید تا از برخورد سرش با زمین جلوگیری کنید.
  • بیمار را به آرامی به پشت روی زمین بخوابانید. پاهای او را حدود ۲۰ تا ۳۰ سانتی‌متر بالاتر از سطح بدن قرار دهید.
  • یقه پیراهن، کمربند، شال یا هر لباس تنگی که مانع تنفس و جریان خون می‌شود را شل کنید.
  • از تجمع افراد دور بیمار جلوگیری کنید. در صورت امکان او را باد بزنید.
  • تا زمانی که فرد کاملاً هوشیار نشده است، به هیچ وجه به او آب یا مواد قندی ندهید (خطر خفگی).
  • از پاشیدن آب به صورت یا سیلی زدن برای بیدار کردن او خودداری کنید.
  • اجازه دهید فرد چند دقیقه در همان حالت درازکش بماند. از بلند کردن ناگهانی او خودداری کنید. پس از هوشیاری کامل، به او مقداری آب یا نوشیدنی شیرین بدهید.
  • اگر فرد پس از یک تا دو دقیقه بهوش نیامد، نفس نمی‌کشید، دچار تشنج شد، یا در هنگام افتادن ضربه شدیدی به سرش وارد شده است، فوراً با اورژانس تماس بگیرید و در صورت قطع تنفس، عملیات احیا (CPR) را آغاز کنید.
  •  
• در شلوغی‌های خطرناک، علت اصلی مرگ خفگی بر اثر فشار به قفسه سینه است. اگر در این شرایط گیر افتادید:۱. گارد بوکسور بگیرید (مهم‌ترین قانون):دست‌ها را جلوی سینه نگه دارید تا فضایی برای باز شدن قفسه سینه و نفس کشیدن حفظ شود.۲. هل ندهید:با موج جمعیت همراه شوید و برخلاف آن نجنگید.۳.حرکت مورب:وقتی موج آرام شد، به صورت قطری (مورب) به سمت حاشیه‌ها و لبه‌های جمعیت فرار کنید.۴. فریاد نزنید:اکسیژن حیاتی خود را هدر ندهید.۵. از دیوارها دوری کنید:گیر افتادن بین فشار جمعیت و موانع سخت بسیار کشنده است.۶.اگر افتادید:فوراً به پهلو جمع شوید (حالت جنینی)، زانوها را در شکم جمع کنید و با دست‌ها از سر و گردن محافظت کنید.
• تمام کنسروها (به‌ویژه تن ماهی، لوبیا و غذاهای گوشتی) باید قبل از مصرف حداقل ۲۰ دقیقه در آب در حال جوش (در حالت قل زدن) حرارت ببینند. زمان ۲۰ دقیقه از لحظه به جوش آمدن آب محاسبه می‌شود، نه از لحظه‌ای که قوطی را درون آب می‌گذارید.
•  
• در تکایا یک یا چند نفر از خادمان آموزش‌دیده را صرفاً به عنوان «مسئول ایمنی و حراست فیزیکی» تعیین کنید تا تمرکزشان فقط بر پایش خطرات باشد.
•  
• ایمنی برق
•  
  • استفاده از سیم‌ها و کابل‌های استاندارد، یکپارچه و متناسب با بار مصرفی (جلوگیری از داغ شدن سیم).
  • عدم عبور دادن کابل‌های برق از زیر فرش‌ها، مسیرهای تردد و یا اتصال مستقیم آن‌ها به داربست‌های فلزی.
  • استقرار تابلوهای برق در مکان‌های دور از دسترس کودکان و تجهیز آن‌ها به فیوزهای مینیاتوری استاندارد.
• نصب کپسول‌های آتش‌نشانی (پودر و گاز / CO2) در نقاط در دسترس (آشپزخانه، کنار تابلو برق، ورودی‌ها) و آموزش کار با آن‌ها به خادمان.