معاونت امور بهداشتی

پدیده اعتیاد بعنوان یکی از مشکلات بهداشتی، درمانی و اجتماعی قرن حاضر شناخته شده است. اعتیاد نه تنها منجر به آسیب های شدید و عمیق جسمی و  روانی در فرد مبتلا می شود، بلکه آسیب های اجتماعی مانند افزایش طلاق، بزهکاری و بیکاری را نیز بدنبال دارد. اعتیاد ابتلای اسارت آمیز فرد به ماده یا داروی مخدر است، به گونه ای که او را از نظر جسمی و روانی به خود وابسته ساخته و کلیه رفتار فردی و اجتماعی او را تحت الشعاع قرار می دهد. اعتیاد امروزه بعنوان مهم ترین آسیب اجتماعی، جامعه انسانی را مورد هجوم خود قرار داده است و یکی از معضلات اساسی جامعة ما است و مهار و تهدید آن نیازمند توجه به وجوه گوناگون می باشد. در سطح کلان جامعه از این معضل زیان ‌های انسانی و مادی بسیار می بیند، به طوری که بخشی از نیروی فعال و یا در شرف فعالیت با مصرف مواد مخدر، اسیر آن می‌شوند و برخی برای مقابله با آن (جلوگیری از توزیع و شیوع مواد و مبارزه با قاچاقچیان و بازپروری معتادان) زمان و هزینه بسیاری صرف می‌کنند و در نتیجه بخشی از سرمایة ملی این گونه هدر می‌رود، در سطح خرد نیز، هم فرد معتاد و هم اعضای خانوادة وی با مشکلات بسیاری مواجه می‌شوند، همان طور که روبرت جانسون روانشناس پرآوازه معتقد به مکتب یونگ در کتاب «وجد» می نویسد؛ " اعتیاد چیزی جز، جایگزین کردن فساد برای تجربه شادی واقعی نیست.

. در همین  راستا"5 تیر ماه مصادف با 26 ژوئن" تحت عنوان روز جهانی مبارزه با مواد مخدر و به همین مناسبت هفته اول تیر ماه تحت عنوان هفته ملی مبارزه با مواد مخدر نامگذاری شده است  با شعار:

 

"World Drug Problem: Persisting Issues, Innovative Responses”

"مسأله جهانی مواد مخدر : موضوعات پابرجا، چالش های نوپدید، پاسخ دهی نوآورانه"

 

 

تعریف اعتیاد

 

واژه اعتیاد (Addiction) یکی از قدیمی ترین و رایج ترین واژه ها برای توصیف و توضیح پدیده اختلال مصرف مواد است. در بعضی از محافل حرفه ای، این واژه با عبارت وابستگی به مواد (Drug Dependence) جایگزین شده است. در واژه‏نامه اصطلاحات الکل و مواد سازمان بهداشت جهانی (WHO)، اعتیاد این گونه تعریف شده است: مصرف مکرر ماده یا مواد روان گردان به اندازه ای که مصرف کننده (یعنی فرد معتاد) به صورت دوره ای یا مزمن سرخوش گردد، اجبار به مصرف ماده یا مواد دلخواه خود را داشته باشد، توقف یا تعدیل داوطلبانه مصرف برایش بسیار سخت باشد و قاطعیت خود را برای به دست آوردن مواد به هر وسیله ای که شده به نمایش بگذارد.

به تازگی پژوهشگران مواد این موضوع را مطرح کرده اند که اجبار به مصرف مواد، شاخصی محوری برای اعتیاد می باشد .

 

میزان شیوع و بروز اعتیاد

بر اساس «پیمایش ملی سلامت روان» (1401-1400)، شیوع هرگونه اختلالات مصرف الکل در جمعیت 15 تا 64 ساله کشور برابر با 1.9 درصد بوده است. این میزان در مورد اختلالات مصرف مواد غیر قانونی 2.5 درصد بوده است.

 

مخاطره آمیزترین دوران زندگی از نظر شروع به مصرف مواد

پرمخاطره ترین سن برای ابتلا به اختلال مصرف مواد دوران نوجوانی و جوانی می باشد.

 

عوامل زمینه ساز  گرایش نوجوانان به سمت اعتیاد

تاثیرات گروه های همتا بهترین پیش بینی کننده های مصرف مواد مخدر در نوجوانان هستند. بعلاوه داشتن خانواده نابسامان، آشنا نبودن والدین به مهارت های فرزندپروری و نداشتن مهارت های اجتماعی و زندگی در نوجوانان و توانایی کم در برآورد انطباق میزان خطر با واقعیات موجود و احساس آسیب ناپذیری و یا رویین تنی در نوجوانان، کنجکاوی، زندگی در محلات جرم خیز، محرومیت از تحصیل، افت تحصیلی و ترک تحصیل، اختلالات روانپزشکی (بالاخص اختلال شخصیت ضد اجتماعی) و عدم نشاط و . . . می تواند از عوامل زمینه ساز گرایش نوجوانان به اعتیاد باشد.

 

 

تاثیر مصرف مواد مخدر بر بدن

مواد مخدر بسته به نوع آن می تواند عوارض متعددی بر روی جسم و روان فرد داشته باشد شامل: تضعیف سیستم ایمنی و افزایش احتمال ابتلاء به عفونت، عوارض قلبی عروقی از جمله افزایش غیر طبیعی ضربان قلب و ایست قلبی، کاهش اشتها، استفراغ و درد های شکمی، آسیب و نارسایی کبدی، سکته مغزی، اختلال حافظه، اختلال توجه و تمرکز، اختلال در توانایی استدلال و آسیب های دایمی در سلول های مغزی، و همچنین موجب ایجاد توهم، هذیان، بدبینی، پرخاشگری، رفتار های تکانه ای، اختلال در قضاوت و کاهش خودکنترلی، افزایش بیماری های واگیر مانند ایدز، هپاتیت، عفونت های تنفسی و . . . در فرد معتاد می گردد.

 

تاثیر اعتیاد برخانواده

اختلال مصرف مواد در والدین یک مسئله جدی است که رفاه کودکان و خانواده را تحت تأثیر قرار می‌دهد و یک بیماری خانوادگی ناشی از سبک زندگی است که از علل محیطی خانوادگی و ژنتیکی تأثیر می‌پذیرد. خانواده، نهاد مقدسی است که اساس و ارکان هر جامعه‌ای بر آن قرار دارد. در واقع، خانواده کوچک‌ترین نهاد اجتماعی است که وظیفه مهم آن رشد و پرورش فرزندان است و نقش مهمی در پیشگیری از آسیب‌های روانی و اجتماعی، به‌ویژه اعتیاد دارد. همراهی اختلال مصرف مواد در والدین و فرزندپروری مشکل‌ساز، به‌عنوان یک نگرانی عمده در مورد سلامت عمومی شناخته شده است. متأسفانه آشفتگی خانواده، عمیقاً موجب اختلال مصرف مواد می گردد.

 

 

برای پیشگیری از شیوع مواد مخدر چه باید کرد؟

تعداد زیادی از عوامل محافظت کننده خانوادگی وجود دارد که می توان به موارد زیر اشاره کرد: دلبستگی و پیوند عاطفی قوی با والدین، وجود استانداردها، قواعد و قوانین مشخص خانوادگی در خصوص عدم مصرف مواد، نظارت قوی خانواده بر رفتار های فرزند، ایجاد و افزایش تاب آوری و ارتباط قوی بین والدین و فرزندان.

 

عوامل فردی شامل: صفات مثبت شخصیتی، داشتن مهارت ها، باور ها و ارزش ها، موفقیت ها، داشتن اعتماد به نفس بالا، داشتن مهارت های اجتماعی، توانایی مقاومت در مقابل خواسته های نا به جای دیگران و اصرار دوستان برای مصرف،

 

عوامل اجتماعی شامل: ضد ارزش بودن مصرف مواد. در محیط ها و جوامعی که به وضوح هرگونه مصرف مواد نهی می شود و اعتبار و موقعیت فردی، خانوادگی، شغلی، و اجتماعی افراد مصرف کننده تنزل می یابد، نگرش منفی افراد به مواد به کاهش شیوع اعتیاد می انجامد. عدم دسترسی به مواد : هر قدر مواد در محیط زندگی فرد نایاب تر و یا گرانتر باشد احتمال مصرف و مواجهه کاهش می یابد.  دسترسی به خدمات حمایتی، مشاوره ای و درمانی موجب می شود تا عوامل مخاطره آمیزی که فرد ممکن است در طی زندگی با آنها روبرو گردد، تشدید نشود.

 

نکته بسیار مهم:

اختلالات و بیماری های روانی از جمله عوامل خطر مصرف مواد و اعتیاد است بنابراین شناخت به موقع و درمان آنها در اعضای خانواده نقش تعیین کننده ای در پیشگیری از ابتلا به اختلال اعتیاد دارد.

  

آگاه باشید

  فقدان مهارتهای لازم موجبات آسیب پذیری را فراهم خواهد کرد.

کراک موجود در کشور همان هروئین  فشرده، ماد ه ای است بی بو و به شدت اعتیادآور که موجب مرگ زودرس مصرف کننده میشود.

درهای ورود اعتیاد عبارتند از کنجکاوی و کسب لذت/  ماجراجویی / فشار دوستان    فرار از اضطراب/  تفریح و سرگرمی ...

 

اگر مصرف سیگار فرزندتان را پذیرفته اید  برای اعتیاد او به مواد خطرناکتر آماده باشید .

 

 اکثر معتادان روز اول فکر میکردند با بقیه متفاوتند و اصلاً معتاد نمی شوند.

 

مصرف مواد برای  درمان بیماری هایی مانند دردهای رماتیسمی/ تنظیم قند و فشار خون و اختلالات جنسی حتی یکبار هم اعتیادآور است.

 

ترامادول، ریتالین و استامینوفن کدئین، دیفنوکسیلات و کلرودیازپوکساید داروهای اعتیادآور  میباشند.

این ابزار خطرناکند:  فندک اتم ، پیپ شیشه ای ، سیخ و سنجاق سیاه شده، ، لوله های کوتاه نی یا خودکار

 

پدر و مادر عزیز:  اگر به سوالات فرزندتان درباره موادمخدر و روانگردانها پاسخ صحیح ندهید، آنها پاسخ غاط را از دوستانشان خواهند آموخت. (حدود نیمی از معتادان مصرف مواد را نخستین بار در میهمانی ها تجربه کرد ه اند.)

 

شیشه اعتیادآور نیست، یک تبلیغ دروغ می باشد  

 

بسیاری از معتادان به شیشه، در بیمارستانهای روانپزشکی بستری هستند.

نیمی از خانواد ه ها پنج سال بعد از اعتیاد فرزندان خود مطلع میشوند.

والدین عزیز:  اگر نوجوان شما سیگار میکشد نسب به خطر اعتیاد او جداً هوشیار باشید.

 

حدود نیمی از  معتادان کشور، مصرف مواد را بین 15تا 22 سالگی آغاز کرده اند.  فرزند شما اکنون چند ساله است؟

والدین گرامی: برای محا فظت  فرزندان از اعتیاد نه  آزادی/ نه سخت گیری/ بلکه نظارت و حمایت دائمی لازم است.

 

قدرت سرطان ز ایی حشیش 5 برابر سیگار است.

گزارشهای متعدد پزشکی قانونی حاکی از مرگ، فقط به خاطر مصرف یک قرص اکستاسی است.

 

این گونه خانواد ه ها مراقب فرزندان خود باشند:  خانواد ه ای از هم پاشید ه و بی انسجام، بی بند و بار و بی تفاوت، سخت گیر وکم اطلاع در مورد اعتیاد با ارتباطات موثر، محبت و پیوند عمیق پایه های خانواده را در برابر اعتیاد ایمن کنیم

 

والدین گرامی در صورت استفاده از داروهای مسکن یا آرامبخش حتماً علت آن رابرای فرزند خود توضیح دهید تا از بد آموزی او جلو گیری شود

 

آیا میدانید؟سیگار مرگ آورترین ماده اعتیادآور در جهان است.

روزانه چند دقیقه با فرزند خود سپری میکنید؟ نوجوانانی که با والدین خود رابطه صمیمی و عمیق دارند کمتر به سمت اعتیاد میروند.  بیایید کیفیت ارتباط با فرزند خودرا افزایش دهیم

 

متخصصان قاطعانه میگویند:  تریاک هیچ بیماری را درمان نمیکند.

 

واقعیتی تکان دهنده از گزارشهای پلیس: مصرف شیشه ریشه اصلی قتلهای خانوادگی است .

 

نوجوانانی که اکثر اوقاتشان را در بیرون از منزل و با دوستان نامناسب سپری میکنند به آستانه اعتیاد نزدیکترند

 

برخی از پایگاههای اینترنتی، وبلاگها و شبکه های ماهواره ای با تبلیغات وسیع برای معتاد کردن فرزندان مان در حال فعالیت هستند

 

آگاه باشیم که اعتیاد اکنون با ایجاد را ههای جدید به منزل مان وارد شد ه است

 

سرطان، اختلالات خونی، افسردگی و اضطراب تنها قسمتی از عوارض ترکیباتی است که به عنوان داروهای  نیروزا  به فروش میرسد

 

هم اکنون بیش ا ز 50 پایگاه اینترنتی فارسی ز بان و چندین سایت خارجی به صورت شبانه روزی مصرف مواد روانگردان را تبلیغ میکنن، نوجوان شما کاربر کدام سایتهاست؟

 

آدامس، ژله، قرمز، نارنجی.... فریب نخوریم مواد روانگردان ممکن است به هر شکل و رنگی عرضه شوند

 

والدینی که مواد را به صورت آزمایشی و تفننی مصرف می کنند فرزندان خود را در خطر مصرف دائمی مواد قرار می دهند

 

به یاد داشته باشیم کودکان از رفتار ما، بیشتر از گفتار ما الگو می گیرند

 

دزدی، خشونت ، فرار از خانه، .... اعتیاد دروازه ورود به انواع آسیبهای اجتماعی است .

.

والدین عزیز آیا میدانید؟ بسیاری از معتادان فعلی، همان دانش آموزان ترک تحصیلی گذشته هستند.

 

برای پیشگیری از اعتیاد نوجوانان کشور ، باید همه مسوولان و مردم مشارکت کنند.

 

والد عزیز: مسئولیت پیشگیری از اعتیاد فرزندت را خود عهده دار شو و منتظر هیچکس نباش.

 

والدین گرامی : درباره عوارض و پیامدهای ناشی از سوءمصرف موادمخدر و روانگردانها صریح و بی پرده بانوجوان خود گفتگو نمایید.

 

فرزندان خانواد ه های سخت گیر، بی تفاوت، گسسته و پریشان در لب پرتگاه آسیبهای اجتماعی ناشی از موادمخدر وروانگردانها میباشند.

 

 

والدین همواره باید به سه سوال پاسخ دهند: فر زندشان الان کجاست؟ چه کار میکند؟ با چه کسی است؟

نوجوانانی که مواد مصرف میکنند: غالباً مشکلات رفتاری دارند، عملکارد تحصیلی شان ضعیف و ممکن است ترک تحصیل کنند. اینگونه نوجوانان در خطر خشونت و بیمار ی های عفونی هستند.

تحقیقات نشان میدهد نظارت والدین میتواند از مصرف مواد توسط نوجوان جلوگیری نماید.

 

برای پیشگیری از مصرف مواد توسط نوجوانان و جوانان هیچ سلاح جادویی وجود ندارد. اما والدین میتوانند با صحبت کردن درباره خطرات مصرف حشیش، شیشه، هروئین فشرده و اکستاسی، با فرزندشان بسیار تأثیرگذار باشند.

 

والدین گرامی:حفظ روابط محبت آمیزدرمیان اعضای خانواده یکی از موارد مهم در پیشگیری از اعتیاد است .

 

در یک خانواده سالم، ضروری است که والدین: در کنار فرزندان باشند، برای آنان وقت و انرژی بگذارندو بر کارها و فعالیتهای آنها نظارت و سر پرستی داشته باشند.

 

سلامتی، نشاط و امنیت پیام اصلی جام جهانی  فوتبال است و این مهم در جهانی عاری از مواد مخدر امکان پذیر است.