معاونت امور بهداشتی

روزه داری در بارداری

از نظر علم تغذیه سه گروه از انسان ها در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به سوء تغذیه هستند که عبارتند از :  کودکان و نوجوانان ، مادران باردار و شیرده و نهایتا سالمندان.

خداوند متعال در آیه 183 سوره بقره با رعایت وضعیت جسمانی و تحمل انسان ها روزه را برای همه کسانی که به سن تکلیف رسیده اند واجب نموده است. اما در عین حال در آیه 185 سوره بقره کسانی که به دلیل بیماری و شرایط خاص جسمانی از روزه داری آسیب خواهند دید و یا گرفتار رنج و عذاب می شوند، از انجام این تکلیف شرعی و الهی معاف نموده است.

این پرسش برای بسیاری از مادران باردار مطرح است که آیا آنها میتوانند روزه بگیرند یا خیر؟ در صورت روزه داری آیا خطری متوجه جنین آنها می شود یا نه؟ درباره مادران باردار نمی توان قانون یکسانی را عنوان کرد. برخی مادران از سلامت و تغذیه کافی و مناسب برخوردار بوده و ممکن است در مواردی قادر به روزه داری باشند؛ در حالیکه برخی دیگر با روزه گرفتن به خود یا جنین خویش لطمه وارد می سازند که مسلماً اینگونه افراد از روزه داری منع می گردند.

 برای پاسخ دقیق به این پرسش باید موضوع را به صورت جداگانه و در حالات مختلف مورد بررسی قرار داد.

1. روزه داری در سه ماهه نخست بارداری

در ماه های اول بارداری به ویژه 8 هفته نخست بارداری که سلول های جنین خصوصا سلول های اولیه بافت مغزی جنین در حال شکل گیری هستند روزه داری میتواند بر رشد عمومی جنین تاثیر گذاشته و خطرات جبران ناپذیری برجای گذارد. این موضوع علی الخصوص در فصولی از سال که ساعات روزه داری طولانی است و به حدود 10 تا 12 ساعت میرسد، خطرناک تر است.

2. روزه داری در سه ماهه دوم بارداری

روزه داری در این سه ماهه با نظر موافق پزشک معالج منعی ندارد زیرا عموماً اثر سویی بر جنین نخواهد داشت.

3. روزه داری در سه ماهه سوم بارداری

در این دوره نیز روزه داری مادر به صلاح جنین نیست زیرا در سه ماهه سوم بخش عمده انرژی جنین از قند خون مادر تامین می شود و اگر مادر در این دوره اقدام به روزه داری نماید چربی های بدن او  تجزیه شده، ترکیبات کتونی از آن حاصل می شوند که می تواند از طریق جفت وارد گردش خون جنین شده و به سیستم عصبی جنین آسیب برسانند.

زنان بارداری که می خواهند در ماه رمضان روزه بگیرند باید:

1. میزان انرژی، پروتئین، ویتامین و املاح مورد نیازشان را بر اساس قد، وزن و سن بارداری با نظر متخصص یا کارشناس تغذیه محاسبه نمایند. در برنامه غذایی همه گروه های غذایی، نان و غلات، سبزی ها و میوه ها، گوشت و لبنیات به مقدار متعادل و متنوع وجود داشته باشد.
2.  در وعده افطار از مایعات و مواد غذایی سبک استفاده شود و به فاصله 1 تا 2 ساعت شام مصرف کنند.
3. در هنگام سحر از مواد غذایی حاوی کربوهیدارت پیچیده ( انواع نان سبوس دار، برنج و ...) و فیبر (میوه ها و سبزی ها، حبوبات به ویژه جوانه زده و... ) استفاده کنند.
4. حتما مکمل آهن و مولتی ویتامین تجویز شده توسط پزشک، مراقب سلامت و ... را میل کند. بهتر است مولتی ویتامین در وعده سحری و قرص آهن، شب قبل از خواب میل شود.
5. فعالیت کمی داشته باشند.
6. فشار خون طبیعی داشته باشند.
7. آزمایش خون و ادرار آنها طبیعی باشد.
8. بیماری خاصی نداشته باشند.

گروه بهبود تغذیه جامعه معاونت بهداشت